Nhớ tháng năm học trò…
Tháng Năm lại về - tháng của những vòm trời rực đỏ hoa phượng, của những chùm bằng lăng tím biếc trải dài cuối sân trường, của tiếng ve ran gọi hè, và cũng là tháng đánh dấu mùa thi - mùa chia tay, mùa của những bước ngoặt trong đời học trò. Mỗi khi cái nắng tháng Năm trở về, lòng tôi lại xốn xang, bồi hồi những kỷ niệm tưởng chừng đã ngủ yên. Hai mươi năm đã trôi qua, kể từ ngày tôi rời xa mái trường THPT Đức Hợp yêu dấu, thế nhưng ký ức về những mùa thi vẫn còn vẹn nguyên trong tôi, như mới chỉ hôm qua.
Thời học sinh của chúng tôi là những tháng năm êm đềm và tinh khôi, là những buổi sáng tinh mơ đạp xe đến trường, là những giờ ra chơi nô nức tiếng cười, là những buổi học đầy háo hức xen lẫn lo âu trước mùa thi. Hồi ấy, cứ mỗi kỳ thi đến, chúng tôi lại vừa lo lắng, vừa đùa với nhau rằng: “Giá mà đi học không có thi thì tuổi học trò sẽ tuyệt vời biết mấy!”. Nhưng đời học sinh nào có thể thiếu đi những kỳ thi. Từ thi giữa kỳ, thi cuối kỳ, thi học sinh giỏi, thi chuyển cấp, thi tốt nghiệp rồi thi đại học… Hàng chục kỳ thi cứ thế nối nhau, trở thành dấu mốc khắc sâu trong ký ức mỗi người.
Trong tất cả những kỳ thi ấy, tôi nhớ nhất là kỳ thi tốt nghiệp lớp 12 và kỳ thi đại học. Thế hệ chúng tôi ngày đó vẫn còn phải trải qua hai kỳ thi riêng biệt - mỗi kỳ thi là một cột mốc lớn, là một trận chiến thật sự. Càng gần đến ngày thi, lòng tôi càng thấp thỏm, hồi hộp như có tiếng đồng hồ thời gian cứ gõ nhịp trong tim.
Nhớ những ngày ôn thi cuối cùng của thời học sinh, đứa nào cũng ráng gồng mình chạy đua với thời gian. Dưới cái nắng chang chang của tháng Năm, những buổi trưa đạp xe đến trường, mồ hôi túa ra ướt đẫm cả áo, tóc bết lại vì mồ hôi. Lớp học thì nóng hầm hập, quạt trần ì ạch quay, nhiều hôm còn mất điện, chúng tôi thi nhau quạt tay bằng những chiếc quạt giấy học trò, phe phẩy mãi mà hơi nóng vẫn không dịu bớt. Vậy mà chẳng đứa nào than vãn, tất cả đều miệt mài lắng nghe thầy cô giảng bài, cặm cụi giải từng đề toán, từng đoạn văn, với một khát khao cháy bỏng: được bước vào cánh cửa đại học, được vươn tới giấc mơ.
Hết thi tốt nghiệp, chúng tôi lại lao vào ôn thi đại học. Không ít bạn bè đã dừng lại vì hoàn cảnh gia đình, hoặc rẽ sang hướng đi khác. Còn tôi, vẫn kiên trì với ước mơ của mình. Tôi thuộc về những “sĩ tử nhà quê” đúng nghĩa - không trung tâm ôn luyện, không lớp học thêm, không sách luyện đề dày đặc. Chúng tôi vừa học, vừa làm việc nhà phụ cha mẹ. Tháng Năm, tháng Sáu cũng là vụ mùa, ruộng đồng bận rộn gặt hái. Tôi được bố mẹ ưu tiên cho ở nhà ôn thi, nhưng vẫn phải lo trông sân thóc, cào thóc, hốt thóc, phơi cho đều để kịp khô. Trời nắng còn đỡ, những hôm mưa bất chợt, tôi vội vàng chạy ra sân, vừa lo che thóc vừa gào lên gọi mẹ, lòng cuống quýt lo nước mưa làm hỏng công sức cả ngày. Vất vả là thế, nhưng tôi chưa từng thấy mệt mỏi - vì phía trước, tôi biết, có một giấc mơ đang chờ mình.
Mùa thi ngày ấy thiếu thốn đủ bề. Cơm ăn không có gì nhiều ngoài rau cỏ vườn nhà, có hôm bố bắt được vài con cá rô, cá riếc đồng, mẹ đem kho mặn cho tôi ăn lấy sức. Ban đêm, điện chập chờn, nhiều khi mất điện, mẹ lại lặng lẽ châm đèn dầu, ánh sáng leo lét trên trang sách tôi đang học. Muỗi bay vo ve, ếch nhái ngoài ao kêu ộp oạp, tiếng gió đồng quê rì rào, tất cả tạo thành một bản giao hưởng của vùng quê nghèo, vừa mộc mạc, vừa thương yêu đến lạ.
Bố tôi, sau bữa cơm tối, lại lặng lẽ đi đổ rọ bắt tôm ngoài ruộng. Sáng hôm sau, mẹ lại tất bật dậy sớm, mang những con tôm nhỏ ra chợ bán, gom góp từng đồng lẻ làm lộ phí cho tôi đi thi. Có những đêm tôi thấy mẹ ngồi vá lại chiếc áo trắng của tôi bị sờn cổ, tay mẹ run nhưng ánh mắt vẫn dịu dàng đến lạ. Những khoảnh khắc ấy, sau này tôi mới thấm thía được tình yêu thương lớn lao của mẹ cha - thứ tình cảm thầm lặng, âm thầm mà bền bỉ nuôi dưỡng cả một ước mơ.
Ký ức về mùa thi với tôi là một ký ức đẹp đẽ, thiêng liêng. Nhờ có những mùa thi vất vả, tôi mới thấy được giá trị của sự nỗ lực và lòng kiên trì. Nhờ có những giọt mồ hôi và nước mắt ngày ấy, tôi mới biết trân quý từng bước chân mình đi qua trên hành trình trưởng thành. Dù cuộc sống sau này có lúc thăng trầm, vất vả, nhưng mỗi lần nghĩ lại, tôi vẫn luôn biết ơn vì mình đã không bỏ cuộc. Và hơn cả, tôi biết rằng, tôi đã từng được bao bọc bởi tình yêu thương của gia đình, sự tận tụy của thầy cô, và tình bạn trong sáng của những người bạn cùng lớp, cùng bàn.
Sau mùa thi là mùa chia tay, có những giọt nước mắt lặng lẽ rơi vì chạm tay đến giấc mơ, cũng có những nỗi buồn tiếc nuối vì chưa thể vượt qua. Nhưng tất cả đều đáng quý, vì tuổi học trò vốn dĩ là quãng đời đẹp nhất. Bao nhiêu kỷ niệm buồn vui của cái tuổi “nhất quỷ nhì ma” vẫn còn vẹn nguyên trong tim. Ngày chia tay không phải là kết thúc, mà là khởi đầu của một hành trình mới - hành trình đi tìm tri thức, hành trình trưởng thành.
Để rồi, sau tất cả, tôi nhận ra: mình đã từng có một tuổi trẻ thật đẹp, đã từng có những ngày tháng hạnh phúc đến nao lòng bên bạn bè, thầy cô dưới mái trường thân yêu. Tuổi học trò ấy - dù không thể quay lại, nhưng sẽ mãi là một miền ký ức lấp lánh, ấm áp trong trái tim tôi suốt cuộc đời.
Bài và ảnh: Nguyễn Thảo
