Tản văn: Nguyễn Văn Thích

       Năm nào cũng vậy, cứ qua những ngày giá lạnh là đến mùa xuân, đồng nghĩa với việc đón xuân là đón Tết. Ai cũng cho rằng; mùa đông giá rét khắc nghiệt! Có lẽ cái  giá rét khắc nghiệt ấy là sự tích tụ cho mùa xuân trẻ trung đẹp đẽ, đầy sức sống hơn. Đất âm thầm dâng hiến, cây ủ nhựa bên trong, chờ đến mùa xuân ấm áp mới nảy lộc, đâm chồi.

       Mùa xuân, mùa của sự sinh sôi, đánh thức những gì như còn đang ngái ngủ. Mùa của hương, của sắc, mùa để trưng diện bộ quần áo mới được cất kỹ bao ngày. Ở độ tuổi tôi trở lên mới cảm nhận hết giá trị của bộ quần áo mới trong ngày Tết cổ truyền

       Tôi còn nhớ năm lên 7, lên 8 gì đó, chiều 30 Tết mẹ nhìn tôi buồn rầu bảo:   

       - Mai không được ra đường con nhé!

        Mẹ quay mặt đi, hình như giấu một điều gì đó mà sau này tôi mới hiểu đấy là nước mắt.

        -Tại sao con không được ra đường?

       Im lặng một lát, rồi mẹ ôm tôi vào lòng nức nở:

       Mãi sau này tôi cũng mới hiểu, năm ấy mẹ chẳng may cho tôi được bộ quần áo mới!

      Thế đấy! điều đơn giản nhất hiện nay lại là mơ ước lớn lao của con người vào những năm sáu, bảy mươi của thế kỷ trước!

      Có người bảo cái vui nhất trong đời là cái sắp diễn ra, niềm vui chờ đợi bao giờ cũng háo hức. Thời gian như cũng trôi chậm hơn

      Những phiên chợ Tết rộn rịp hơn hẳn ngày thường, Nó không còn gói gọn trong khuôn viên chợ hàng ngày mà lan ra rất rộng. Chỗ nào có mặt bằng là có chợ. Ngay cả mặt đường cũng có hàng bày bán. Chỗ này cây cảnh, chỗ kia hàng hoa, hàng tranh…

       Những cây cam, cây quất, những cành đào, cành mai, phô bày dáng vẻ, màu sắc như một sự làm duyên. Ngày thường họp chợ kiểu này thường bị các lực lượng chức năng sử phạt, nhưng giáp Tết dường như lại là chuyện bình thường, Gọi là chợ Tết nhưng nó được diễn ra ít ngày trước Tết. Những nét quê trong bức tranh thơ “Chợ Tết” của Đoàn Văn Cừ:

           Khi chuông tối bên chùa văng vẳng đánh

Trên con đường đi các làng hẻo lánh

Những người quê lũ lượt trở ra về.

đến nay, tuy không còn nguyên vẹn, nhưng chất quê vẫn là cái hồn làm nên những phiên chợ Tết. Cho dù hiện tại nhu cầu mua sắm thường rất thuận lợi, nhưng chợ Tết vẫn đông nghịt người. Không chỉ có bán, có mua mà nhiều người còn đến chợ để xem. để ngắm 

      Thế rồi cái gì đến cũng đến

      Trong tiếng giã giò chí choác, tôi theo mẹ đi kiếm vôi bột về rắc quanh sân. Những nia đầy lá dong, gạo nếp, thịt lợn, gợi lại câu chuyện cổ tích thuở vua Hùng, tuy bắt đầu từ những ngày chưa sang năm mới, cũng rạo rực lòng người.

     Mùa xuân hình như bắt đầu từ Tết. Tết là sự chuyển giao giữa cái cũ và cái mới, con người, thiên nhiên, thần thánh như cũng gần gũi nhau hơn. Những phong tục thờ cúng, vừa là nét văn hóa tâm linh, vừa biểu hiện mơ ước, sự vươn lên, hướng thiện của mỗi con người

     Cùng với mâm ngũ quả, vài chiếc bánh chưng là khoanh giò lụa, chiếc thủ lợn cài bông hồng được đặt vào chỗ trang nghiêm trên bàn thờ không chỉ dành cho sự hiến dâng của những con lợn một vị trí xứng đáng. mà còn làm giàu thêm biểu tượng của Tết cổ truyền

     Từng chùm hoa mơ trắng muốt, những cánh đào thắm hồng không còn là sản phẩm của các vùng núi Tây Bắc, Đông Bắc nữa mà lan khắp mọi miền. Sắc vàng quí phái của hoa mai cũng vượt ngàn cây số ra Bắc không chỉ góp phần tô điểm cho bức tranh xuân hoàn hảo mà còn nâng cao nhu cầu thưởng thức cuộc sống của mỗi con người. Thật đúng như cố nhà thơ Chế Lan Viên đã viết

Mái rạ ngàn năm hồng thay sắc ngói

Những đời thường cũng có bóng hoa che

      Nét văn hóa của ngày Tết theo vùng miền ít nhiều có khác nhau nhưng đều mang ý nghĩa tích cực, không chỉ hướng con người nhớ về nguồn cội mà còn dành tặng nhau những tình cảm, lời lẽ tốt đẹp nhất. Dù làm gì, ở đâu thì ngày Tết ai cũng muốn về quê sum họp với gia đình.Tục xông đất và lời chúc tụng, trong tâm thức người Việt là những giá trị thiêng liêng, không thể thiếu trong  buổi gặp đầu năm

       Mùa xuân, mùa của lễ hội. Hàng ngàn lễ hội được tổ chức vào những ngày xuân. Có những lễ hội mang tầm cỡ quốc gia, có những lễ hội nhỏ thuộc phạm vi làng xã. có những lễ hội dân gian, có những lễ hội lịch sử, có những lễ hội tôn giáo, lễ hội nào cũng thu hút đông đảo quần chúng tham gia

      Những tích chèo cổ, những làn điệu quan họ, những trò chơi dân gian, một thời thiếu vắng thì nay sống lại, khuấy động một miền ký ức tưởng như đã trầm lắng vào mỗi dịp xuân về. Từng đôi trai gái dắt tay nhau vào hội, nhiều thiếu phụ như đánh mất tuổi mình trong trang phục mà mấy chục năm trước chỉ dành cho các nghệ sĩ biểu diễn trên sân khấu. Cứ thế, cứ thế…các lễ hội chầm chậm song hành cùng với mùa xuân

      Mùa xuân, lúa đương thì con gái, ghé vào nhau như thủ thỉ chuyện đời, cỏ triền đê xanh mướt, vỏ cây già tách ra, chồi non mơn mởn bật lên. Những hạt mưa xuân lất phất bay. Mặt trời ngủ nhiều, thi thoảng hé vài tia nắng ấm, y hệt cô gái đang tuổi dậy thì, bẽn lẽn sau tấm màn chờ đợi

      Không dữ dằn như mùa hạ, không buồn tẻ như mùa thu, không khắc nghiệt như mùa đông, mùa xuân luôn đem đến những cảm xúc mới lạ. Không chỉ tạo hóa mà con người cũng dành cho mùa xuân một sự ưu ái mặc dù mùa xuân chỉ là một trong bốn mùa theo quy luật tuần hoàn của thời tiết, năm nào cũng diễn ra.

                                                                                               Ảnh: Ngô Vi Quang